Sơ Cứu Tai Nạn Khi Vận Hành Xe Nâng: Hướng Dẫn Cơ Bản
Dù đã tuân thủ đầy đủ quy tắc an toàn khi vận hành xe nâng, tai nạn lao động vẫn có thể xảy ra ngoài ý muốn. Trang bị kiến thức sơ cứu cơ bản sẽ giúp người lao động xử lý kịp thời, hạn chế hậu quả nghiêm trọng trong khi chờ hỗ trợ y tế chuyên nghiệp.
1. Nguyên Tắc Chung Khi Sơ Cứu Người Bị Nạn
Khi có người bị nạn ở mức độ chưa nguy hiểm đến tính mạng, người xử lý cần hết sức bình tĩnh đánh giá mức độ thương tích. Với vết trầy xước nhẹ, nên dùng thuốc sát trùng hoặc oxy già để rửa vết thương rồi băng bó cẩn thận; với trường hợp bị thương nặng, cần nhanh chóng chuyển nạn nhân đến trạm y tế gần nhất để được cấp cứu kịp thời.
Trước khi tiến hành bất kỳ bước sơ cứu nào, người xử lý cũng cần quan sát nhanh hiện trường để đảm bảo an toàn cho chính mình, ví dụ xe nâng gây tai nạn đã được tắt máy và hạ càng xuống hay chưa, khu vực xung quanh có còn nguy cơ phát sinh tai nạn thứ hai hay không, tránh trường hợp người cứu cũng gặp nguy hiểm trong lúc tiếp cận nạn nhân.
2. Bước Đầu Tiên Khi Gặp Tai Nạn Điện Giật
Khi xảy ra tai nạn điện trong môi trường có dòng điện hạ áp, cần bình tĩnh và nhanh chóng ngắt mạch điện liên quan bằng cách ngắt cầu dao, cầu chì. Nếu các bộ phận này ở xa, phải dùng vật cách điện như sào tre, gỗ khô để ngắt mạch, tuyệt đối không được chạm trực tiếp vào nạn nhân khi dòng điện chưa được ngắt.
Trong lúc tìm cách ngắt nguồn điện, nên hô hoán để người xung quanh cùng biết và hỗ trợ, đồng thời cử người khác đi báo cho bộ phận quản lý điện của khu vực nếu cầu dao chính ở vị trí xa. Mọi hành động tiếp cận hiện trường trong giai đoạn này đều cần tuân thủ nguyên tắc không tự đặt bản thân vào vùng nguy hiểm khi chưa chắc chắn nguồn điện đã được cách ly hoàn toàn.
3. Giải Phóng Nạn Nhân Khỏi Nguồn Điện An Toàn
Khi kéo nạn nhân ra khỏi vật mang điện, người cứu phải mang ủng cách điện, đeo găng tay cao su hoặc dùng các vật cách điện khác, không được dùng tay trần chạm trực tiếp. Nếu tay nạn nhân quấn chặt vào vật mang điện, cần tìm cách cách ly nạn nhân với đất bằng tấm gỗ khô hoặc thảm cách điện trước khi tiếp cận.
Nếu không có sẵn dụng cụ cách điện chuyên dụng, có thể tạm thời dùng quần áo khô, dây thừng khô hoặc các vật liệu không dẫn điện khác để kéo nạn nhân ra, miễn là người cứu luôn đứng trên bề mặt khô ráo và không có bộ phận cơ thể nào chạm trực tiếp vào nạn nhân hoặc vật mang điện trong lúc thao tác.
4. Xử Lý Khi Nạn Nhân Còn Tỉnh Táo
Sau khi tách nạn nhân khỏi nguồn điện, nếu hệ hô hấp và tuần hoàn vẫn hoạt động bình thường, cần đặt nạn nhân nằm nghỉ nơi thoáng mát, yên tĩnh, nới rộng cổ áo, thắt lưng và các chỗ quần áo bó chặt để nạn nhân dễ thở hơn trong lúc chờ hỗ trợ y tế.
Trong thời gian chờ hỗ trợ y tế, nên thường xuyên theo dõi tình trạng của nạn nhân, chú ý các dấu hiệu như nhịp thở, màu da và mức độ tỉnh táo có thay đổi hay không, vì tình trạng ban đầu tưởng ổn định vẫn có thể diễn biến xấu đi nếu nạn nhân bị tổn thương bên trong mà chưa biểu hiện rõ ra ngoài.
5. Xử Lý Khi Nạn Nhân Bất Tỉnh
Nếu nạn nhân bị bất tỉnh, cần khẩn trương nới rộng quần áo, tiến hành hô hấp nhân tạo ngay lập tức và cử người đi mời thầy thuốc, bác sĩ hoặc gọi cấp cứu. Thời gian xử lý trong những phút đầu tiên có ý nghĩa quyết định đến khả năng hồi phục của nạn nhân.
Trước khi tiến hành hô hấp nhân tạo, cần nhanh chóng kiểm tra xem nạn nhân có còn thở hay không bằng cách quan sát lồng ngực hoặc áp tai gần miệng, mũi nạn nhân trong vài giây. Việc hô hấp nhân tạo cần được duy trì liên tục không ngắt quãng cho đến khi nạn nhân tự thở lại được hoặc đến khi lực lượng y tế chuyên nghiệp tiếp quản.
6. Phương Pháp Hô Hấp Nhân Tạo Bằng Tay
Một trong những cách thực hiện là đặt nạn nhân nằm ngửa, kê gối dưới vai để đầu ngửa ra sau, người sơ cứu quỳ trước đầu nạn nhân, đặt hai tay nạn nhân lên lồng ngực và đè xuống để nạn nhân thở ra, sau đó từ từ kéo hai cánh tay lên quá đầu để nạn nhân hít vào, lặp lại nhịp nhàng theo chu kỳ đều đặn.
Nhịp độ thực hiện cần đều đặn, thường khoảng 12-15 lần mỗi phút đối với người lớn, tương ứng với nhịp thở tự nhiên bình thường. Trong suốt quá trình thực hiện, cần thường xuyên quan sát sắc mặt và lồng ngực của nạn nhân để đánh giá hiệu quả, nếu thấy nạn nhân có dấu hiệu tự thở trở lại thì nên giảm dần cường độ hỗ trợ thay vì dừng đột ngột.
7. Phương Pháp Thổi Ngạt Khi Cần Thiết
Với phương pháp thổi ngạt, cần đặt nạn nhân nằm ngửa, dùng vải sạch quấn ngón tay móc sạch đờm rãi trong miệng, một tay đỡ dưới cổ để đầu ngửa ra sau. Người cứu hít một hơi thật dài, dùng tay còn lại bịt mũi nạn nhân rồi áp miệng vào miệng nạn nhân và thổi mạnh, nhờ dưỡng khí thừa trong hơi thở giúp hoạt động hô hấp của nạn nhân dần hồi phục.
Bước móc sạch dị vật và đờm rãi trong miệng trước khi thổi ngạt rất quan trọng, vì nếu đường thở còn bị cản trở, việc thổi ngạt sẽ không đạt hiệu quả và có thể khiến khí đi vào dạ dày thay vì phổi. Sau mỗi lần thổi, nên quan sát xem lồng ngực nạn nhân có phồng lên hay không để xác nhận khí đã vào đúng đường thở, trước khi tiếp tục nhịp thổi tiếp theo.
8. Trang Bị Sơ Cứu Cần Có Tại Nơi Làm Việc
Khu vực vận hành xe nâng nên có sẵn tủ thuốc sơ cứu cơ bản gồm bông băng, thuốc sát trùng, oxy già cùng số điện thoại trạm y tế gần nhất. Người lao động cũng nên được huấn luyện định kỳ về kỹ năng sơ cứu để chủ động xử lý khi có tình huống bất ngờ xảy ra.
Ngoài tủ thuốc sơ cứu, nên niêm yết rõ sơ đồ đường đến trạm y tế hoặc bệnh viện gần nhất tại khu vực làm việc, cùng danh sách số điện thoại khẩn cấp dễ nhìn thấy. Việc chỉ định sẵn một vài người trong ca làm việc được phân công phụ trách sơ cứu ban đầu cũng giúp xử lý tình huống nhanh chóng và có tổ chức hơn khi sự cố xảy ra.
9. Phòng Ngừa Vẫn Luôn Quan Trọng Hơn Xử Lý
Kiến thức sơ cứu là cần thiết, nhưng việc tuân thủ nghiêm túc các quy định an toàn khi vận hành, bảo dưỡng xe định kỳ và trang bị đầy đủ bảo hộ lao động vẫn là cách hiệu quả nhất để hạn chế tai nạn xảy ra ngay từ đầu.
Doanh nghiệp nên định kỳ tổ chức đánh giá lại các khu vực có nguy cơ cao như lối đi chung giữa xe nâng và người đi bộ, khu vực gần đường dây điện hoặc nơi bốc xếp hàng nặng, từ đó điều chỉnh bố trí mặt bằng hoặc bổ sung biển cảnh báo phù hợp, thay vì chỉ trông chờ vào kỹ năng xử lý sau khi sự cố đã xảy ra.
10. Câu Hỏi Thường Gặp
Khi gặp người bị điện giật, điều đầu tiên cần làm là gì?
Cần ngắt nguồn điện ngay lập tức bằng cầu dao, cầu chì hoặc vật cách điện trước khi tiếp cận nạn nhân, tuyệt đối không chạm trực tiếp khi chưa chắc chắn nguồn điện đã được ngắt.
Có nên di chuyển nạn nhân bị thương nặng ngay lập tức không?
Cần hết sức thận trọng, chỉ di chuyển khi cần thiết và nên có người hỗ trợ đúng cách để tránh làm tổn thương nặng thêm, đồng thời gọi cấp cứu hoặc đưa đến trạm y tế gần nhất càng sớm càng tốt.
Doanh nghiệp có nên tổ chức huấn luyện sơ cứu định kỳ không?
Rất nên, việc huấn luyện định kỳ giúp người lao động phản ứng nhanh và đúng cách khi có tình huống khẩn cấp, góp phần giảm thiểu hậu quả tai nạn lao động.
Vì sao cần theo dõi nạn nhân liên tục trong lúc chờ hỗ trợ y tế?
Vì tình trạng ban đầu tưởng ổn định vẫn có thể diễn biến xấu đi nếu nạn nhân bị tổn thương bên trong chưa biểu hiện rõ, nên cần theo dõi nhịp thở, màu da và mức độ tỉnh táo liên tục.
Quý doanh nghiệp cần tư vấn thêm về an toàn lao động khi vận hành các dòng xe nâng dầu, xe nâng điện và xe nâng xăng gas, vui lòng liên hệ Hotline 0905.700.499 - 0985.601.684 - 0983.446.248 để được hỗ trợ chi tiết.
